Het einde van het jaar is voor veel ondernemers een logisch moment om vooruit te kijken. Wat willen we volgend jaar bereiken? Waar liggen kansen? Welke plannen willen we uitvoeren? Een goede financiële planning voor ondernemers begint niet pas op 1 januari. Voordat je plannen en budgetten voor het nieuwe jaar opstelt, wil je eerst weten waar je dit jaar financieel eindigt.
Een goede financiële planning voor volgend jaar begint namelijk bij een realistisch beeld van vandaag. Door een dichtraming te maken, krijg je inzicht in het verwachte resultaat over het volledige lopende jaar. Hoe verhoudt dat zich tot het budget dat je eerder hebt opgesteld? Waar zitten afwijkingen? En wat betekenen die voor je uitgangspositie voor volgend jaar?
Van daaruit kun je verder kijken. Niet alleen naar wat je volgend jaar wilt bereiken, maar ook naar hoe die plannen passen binnen de langetermijndoelen van je onderneming.
Een omzetdoel opschrijven is relatief eenvoudig. Weten welke omzet nodig is om je gewenste resultaat te behalen, hoeveel financiële ruimte er is voor investeringen en waarop je gedurende het jaar moet bijsturen, vraagt om meer. Daarvoor heb je actuele cijfers, betrouwbare managementinformatie en goede budgetplannen nodig.
Deze vijf vragen vormen daarvoor een goed vertrekpunt.
1. Heb ik voldoende liquiditeit voor mijn plannen?
Een winstgevend bedrijf heeft niet automatisch voldoende geld beschikbaar. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk wordt winst nog regelmatig als belangrijkste graadmeter gebruikt om te bepalen hoeveel financiële ruimte er is. Terwijl geld bijvoorbeeld vast kan zitten in openstaande facturen of voorraad en grote betalingen, belastingen of investeringen op een ander moment plaatsvinden dan de omzet waarop je rekent.
Juist wanneer je gaat budgetteren voor het nieuwe jaar, is daarom niet alleen je verwachte resultaat relevant. Je wilt weten hoe je liquiditeit en cashflow zich gedurende het jaar ontwikkelen.
Maak daarom een liquiditeitsprognose waarin je vooruitkijkt naar je verwachte inkomsten en uitgaven. Neem daarin niet alleen de dagelijkse bedrijfsvoering mee, maar ook belastingen, aflossingen, seizoensinvloeden, investeringen en veranderingen in het werkkapitaal.
Dan wordt een vraag als ‘kunnen we volgend jaar iemand aannemen?’ ineens een stuk concreter. Misschien kan de onderneming de extra personeelskosten op jaarbasis prima dragen, maar ontstaat er in maart en april tijdelijk onvoldoende financiële ruimte. Dat vraagt om een andere beslissing dan wanneer je alleen naar het verwachte jaarresultaat kijkt.
Liquiditeit geeft je inzicht in de ruimte die je daadwerkelijk hebt om te ondernemen.
2. Waar wil ik volgend jaar financieel op sturen?
Voordat je bepaalt waar je volgend jaar op wilt sturen, is het belangrijk om twee stappen terug te doen. Waar verwacht je dit jaar te eindigen? En waar wil je op langere termijn naartoe?
Een dichtraming helpt bij de eerste vraag. Door de gerealiseerde cijfers te combineren met een prognose voor de resterende maanden krijg je een realistischer beeld van het resultaat waarmee je het jaar waarschijnlijk afsluit. Dat vormt vervolgens het vertrekpunt voor het budget van volgend jaar.
Maar een goed budget staat niet op zichzelf. Stel dat je voor je onderneming driejaarsdoelen hebt bepaald. Je wilt bijvoorbeeld binnen drie jaar een financiering of hypotheek grotendeels aflossen, vermogen opbouwen voor de vervanging van elektrische bedrijfsbussen of voldoende financiële ruimte creëren voor een volgende groeistap.
Dan zou je budget voor volgend jaar daar logisch uit voort moeten komen. Waar moet je eind volgend jaar staan om dat langetermijndoel te kunnen behalen? Lig je op basis van je huidige resultaten nog op koers? Of moet je juist gas geven, andere keuzes maken of bepaalde plannen uitstellen?
Daarmee wordt budgetteren meer dan het invullen van verwachte omzet en kosten. Je vertaalt de langetermijnkoers van je onderneming naar concrete financiële doelstellingen voor het komende jaar.
Vervolgens kun je die doelstellingen gedurende het jaar vergelijken met de werkelijkheid. Zo zie je niet pas aan het einde van het jaar of je doel is gehaald, maar kun je tussentijds bijsturen wanneer je van koers raakt.
Dat is het verschil tussen cijfers bekijken en financieel sturen.
3. Welke KPI’s zijn écht belangrijk voor mijn onderneming?
Meer cijfers betekenen niet automatisch meer inzicht. Een managementrapportage kan tientallen cijfers bevatten en toch weinig zeggen over hoe de onderneming ervoor staat. De kunst zit daarom niet in zoveel mogelijk meten, maar in bepalen welke KPI’s daadwerkelijk iets zeggen over het behalen van jouw doelstellingen.
Welke KPI’s dat zijn, verschilt per onderneming. Voor de ene organisatie is brutomarge een belangrijke indicator. Voor een andere onderneming zijn bezettingsgraad, declarabele uren, omzet per medewerker, voorraadrotatie of debiteurentermijn veel relevanter.
Begin daarom niet met de vraag welke KPI’s je kúnt meten. Begin bij wat je wilt bereiken en welke informatie je nodig hebt om te bepalen of je nog op koers ligt. Wil je bijvoorbeeld je winstgevendheid verhogen, dan kunnen brutomarge, personeelskosten als percentage van de omzet en rendement per productgroep belangrijke stuurinformatie zijn. Wil je vooral je cashflow verbeteren, dan worden debiteurentermijnen, voorraad en werkkapitaal relevanter. Beperk je vervolgens tot een overzichtelijke set KPI’s die je periodiek volgt en neem deze mee in je managementrapportage.
Een goed management dashboard laat je niet vooral méér zien. Het maakt in één oogopslag duidelijk hoe de onderneming presteert en opzichte van budget en waar (bij)sturing nodig is.
4. Welke investeringen komen eraan en wat betekenen die financieel?
Een nieuwe machine. Extra personeel. Een grotere locatie. Nieuwe software. Elektrische bedrijfsbussen. Een uitbreiding naar een andere markt. Investeringen worden vaak bekeken vanuit de vraag: kunnen we dit betalen? Maar dat is eigenlijk pas het begin.
De belangrijkere vraag is wat een investering financieel betekent voor de onderneming én hoe deze past binnen je budgetplannen en langetermijndoelen. Wat kost de investering werkelijk? Wat levert deze naar verwachting op? Wanneer verdient de investering zichzelf terug? Wat gebeurt er met de liquiditeit? En hoeveel ruimte blijft er daarna over voor andere plannen of onverwachte tegenvallers?
Zeker bij grotere investeringen is het verstandig om verschillende scenario’s door te rekenen. Wat gebeurt er bijvoorbeeld wanneer de verwachte omzetgroei drie maanden later op gang komt? Wat als kosten hoger uitvallen? Of als je naast de investering extra werkkapitaal nodig hebt om de groei te financieren?
Een goede businesscase en rendementsanalyse helpt om die gevolgen vooraf zichtbaar te maken. Maar kijk daarbij ook verder dan één begrotingsjaar. Als je weet dat over twee of drie jaar een grote vervangingsinvestering nodig is, kun je daar nu al rekening mee houden in je financiële planning. Je jaarlijkse budget wordt daarmee onderdeel van een groter financieel plan.
Niet iedere investering die financieel mogelijk is, is namelijk automatisch een verstandige investering. En andersom kan een investering die in eerste instantie groot voelt juist logisch blijken wanneer je rendement, risico, kasstromen en langetermijndoelen in samenhang bekijkt.
5. Is mijn financiële organisatie klaar voor groei?
Deze laatste vraag wordt gemakkelijk vergeten. Want als een bedrijf groeit, groeit de financiële organisatie niet automatisch mee. Een werkwijze die prima functioneerde met vijf medewerkers, honderd klanten of één vestiging kan bij verdere groei ineens voor problemen zorgen. Rapportages komen te laat. Excelbestanden worden steeds complexer. Financiële kennis zit bij één persoon. Controles ontbreken. De administratie kost steeds meer tijd. En de ondernemer moet zelf informatie uit verschillende systemen bij elkaar zoeken om te begrijpen hoe het bedrijf ervoor staat. Dat zijn geen losse administratieve ongemakken. Ze kunnen je vermogen om te sturen rechtstreeks beperken.
Kijk daarom vóór het nieuwe jaar kritisch naar de inrichting van je financiële processen. Zijn verantwoordelijkheden duidelijk? Zijn processen efficiënt ingericht? Zijn cijfers actueel en betrouwbaar? Kun je tijdig een goede prognose of dichtraming maken? Beschik je op tijd over de juiste managementinformatie? Kun je budget en realisatie eenvoudig met elkaar vergelijken? Is er een vast ritme voor rapporteren, analyseren en bijsturen? En misschien nog wel het belangrijkste: kan die manier van werken nog steeds functioneren wanneer de onderneming verder groeit?
Een professionele financiële organisatie groeit mee met de ambities van het bedrijf. Dat betekent niet dat je alles ingewikkelder moet maken. Vaak juist het tegenovergestelde: heldere processen, duidelijke verantwoordelijkheden, betrouwbare systemen en een vast ritme zorgen ervoor dat de financiële functie schaalbaar blijft.
Van dichtraming naar budget, van budget naar bijsturing
Financieel vooruitkijken begint dus niet met een leeg Excelbestand voor volgend jaar. Het begint bij de vraag waar je nu staat. Waar verwacht je dit jaar te eindigen? Maak op basis daarvan een realistische dichtraming. Waar wil je op langere termijn naartoe? Vertaal je langetermijndoelen naar concrete doelen voor volgend jaar. Vervolgens kun je een budget opstellen dat niet alleen bestaat uit verwachte omzet en kosten, maar daadwerkelijk aansluit op de koers van je onderneming.
Daar houdt het proces bovendien niet op. Gedurende het jaar vergelijk je de werkelijkheid met je budget en prognoses. Met de juiste KPI’s en een helder management dashboard zie je sneller waar afwijkingen ontstaan en waar bijsturing nodig is. Zo ontstaat een continu proces van vooruitkijken, budgetteren, meten en bijsturen.
En dat is precies waar wij bij Prismium in geloven. Een goede financiële organisatie vertelt je niet alleen waar je vandaan komt. Ze helpt je begrijpen waar je staat, waar je naartoe wilt en welke keuzes nodig zijn om daar te komen.
Zo worden cijfers geen eindstation van het afgelopen jaar, maar een instrument om gericht te werken aan de toekomst van je onderneming.
Weet jij wat jouw cijfers betekenen voor volgend jaar?
Misschien zijn je plannen voor volgend jaar al helder, maar is de financiële onderbouwing dat nog niet. Of heb je een budget, maar weet je niet of dit voldoende aansluit op je langetermijndoelen.
Prismium helpt ondernemers om financiën zo in te richten dat ze inzicht en richting geven. Van budgettering, dichtramingen liquiditeitsprognoses tot managementrapportages tot financiële processen, investeringsvraagstukken en strategische financiële planning.
Ben jij benieuwd hoe jouw financiële organisatie er op dit moment voor staat? Doe dan onze gratis QuickScan. Zo heb je binnen 2 minuten een eerste beeld van jouw verbeterpotentieel. Wil je liever direct sparren over je financiële plannen? Plan een videoafspraak met Jeroen. Samen kijken we waar je nu staat, waar je naatoe wilt en wat er financieel nodig is om daar te komen.